
Losy wielu zaginionych skarbów kultury, ich nowe ślady, nieznane dotychczas dokumenty i relacje, kolejne hipotezy o losach zaginionych dzieł sztuki. To wszystko znajdzie czytelnik w książce Leszka Adamczewskiego „Skarby w cieniu swastyki”. Wydana właśnie przez wydawnictwo Replika pozycja przypomina wojenne dzieje wielu zabytków naszej kultury, pokazuje te, które udało się uratować i te, o których losie nadal niewiele wiadomo. Wśród nich jest oczywiście słynna Bursztynowa Komnata. L. Adamczewski, jak i wielu innych, poszukiwał jej przez wiele lat. Teraz już zaniechał poszukiwań – na kartach najnowszej książki oświadczył, że poznał jej los…
L. Adamczewski jest dziennikarzem, który od lat próbuje wyjaśnić wiele okrytych mgłą tajemnicy wydarzeń z okresu drugiej wojny światowej. Najbardziej fascynują go losy naszych skarbów kultury – zarówno tych skutecznie ukrytych przed grabieżcami, jak i tych zaginionych, które być może nadal można odnaleźć. W swojej najnowszej książce pokazuje jedne i drugie. Można się z niej na przykład dowiedzieć, co w latach wojny działo się z ołtarzem z kościoła mariackiego w Krakowie autorstwa Wita Stwosza czy obrazami Jana Matejki. Opisuje piękne dzieła sztuki, które chciano uchronić przed zniszczeniem, a w rezultacie oddano w ręce rabusiów lub porzucono na pastwę wandali lub ognia. Wylicza te zabytki, o których losie nadal nie wiadomo, choć odnalezione dokumenty i świadkowie zdają się naprowadzana ich ślad.
Być może tropem tym pójdą poszukiwacze, którzy odniosą głośny sukces, odkrywając kolejne zaginione dzieło? O to, żeby zostało dobrze schowane, dbali po kolei: muzealnicy lub właściciele cennych przedmiotów, Niemcy, którzy podczas zakrojonej na szeroką skale akcji „zabezpieczali” (czytaj: rabowali) dzieła sztuki na podbitych ziemiach, oficerowie radzieckich brygad trofiejnych (robili to samo, co Niemcy, ale jako zwycięzcy), wreszcie złodzieje i szabrownicy. Przechytrzyć ich wszystkich po kolei było bardzo trudno, ale czasem się udało… Nadal są jednak dzieła sztuki, które być może gdzieś czekają na odnalezienie.
„Skarby w cieniu swastyki” to kolejna książka w dorobku L. Adamczewskiego, poświęcona tematyce zaginionych podczas wojny skarbów. Wśród ostatnio wydanych są m.in.: „Zaginiona komnata”, „Zatrzaśnięte wrota”, „Mroczny labirynt”, „Pierwszy błysk”. (łuk)